Çalışmada Mardin’in sosyo-kültürel ve toplumsal değerlerinin folklorik ögeler
açısından edebiyat ve mimariye yansımaları incelenmiştir. Makalenin örneklemi
olarak Mardinli yazar Murathan Mungan’ın otobiyografik nitelikteki Paranın
Cinleri ve Harita Metod Defteri isimli kitapları seçilmiştir. Mardin’in mimari
özellikleri ele alınarak bu özelliklerin tarihi ve kültürel bağlamı betimsel olarak
incelenmiştir. Seçilen eserlerde yer alan anlatılar üzerinden Mardin’in mimari
dokusunun toplumsal değerlerle nasıl iç içe geçtiği ele alınmıştır. Yazarın çocukluk anıları,
mahalle hayatı, ritüeller ve özel günleri ele alışı mimari mekânlarla ilişkilendirilerek
okunmuştur. Bu anılar, Mardin’in mimari yapılarının sosyal yaşamın bir parçası
olduğunu ortaya koymuştur. Bu açıdan metinlerde hangi toplumsal değerlere yer
verildiği belirlenmiş ve sonunda “aile yapısı, statü, komşuluk ilişkileri, mahremi
yet, konfor, ritüeller” olmak üzere altı kategoride değerlendirmeler yapılmıştır.
Sonuç olarak, edebî eserlerin Mardin’in mimari kültürünü anlamak için önemli
bir kaynak olduğu görülmüştür. Mardinli yazar Murathan Mungan’ın edebî dili
nin betimleyici olduğu ve anılarından beslenerek yazdığı eserlerde kent folkloruna
dair detaylı bilgiler verdiği belirlenmiştir. Bu anlatılar, yalnızca bireysel hatıraların
aktarımıyla sınırlı kalmayıp kent kültürünün gündelik yaşamdaki yansımalarını da
görünür kılmıştır. Burada, Mardin’in toplumsal değerlerinden özellikle mahremi
yet, konfor ve aile yapısının ön plana çıktığı belirlenmiştir. Makale, kentin mimari
kültürünün edebiyata etkisini vurgulamış, mimarinin toplumsal değerler ve norm
larla iç içe yapısının edebiyatçılara ve edebî eserlere tesirini de ortaya koymuştur.