Tasavvuf düşüncesinin temel kaynakları olan Mevlâna Celaleddin Rumî’nin eserleri her çağda takip edilmiş, ilham alınmış ve araştırmalara konu olmuştur. Bu eserlerde müzikle ilişkili konular en temel yaradılış söylemlerinin ve yoğun bir biçimde sembolize edilen ilahi aşkın bir parçasıdır. Müzikle ilişkili metaforların yansıttığı derinlik ve çoklu anlamların içeriği tasavvuf düşüncesinin Antik çağlardan XIII. yüzyıla kadar getirilebilen düşünsel gelişimi ve tasavvufa tesir eden felsefi, kozmolojik, metafiziksel pek çok öğretiyle ilişkilidir. Bu çalışmada Mevlâna Celaleddin Rumî’nin eserlerinde inanç ve müzik ilişkisine yansıyan felsefi, kozmolojik, metafiziksel tesirler nelerdir? araştırma sorusundan yola çıkılarak Mesnevî, Divan-ı Kebir ve Rubailer’de yer alan müzikle ilişkili metaforlar taranmıştır. Kutsal bilgi ve ilahi öğretilere tesir eden konular kodlanarak müzik metaforları ile temsil edilen tasavvufi fenomenler belirlenmiştir. Tasavvufun temellerini oluşturan bilimsel ve kuramsal kategoriler ile müzikle ilişkili metaforların bağlantısı kurulmuş, ön plana çıkan konular tasavvufi, felsefi ve tarihsel bilgileri kapsayan literatürle ilişkilendirilmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada tarihsel ve ontolojik bir çerçevede hermeneutik açımlama süreci yürütülmüş, müzik metaforları üzerinden tasavvufa tesir eden öğretilere dikkat çekilerek müziğe yüklenen çoklu anlamların niteliği ve kökeni üzerine yorumlamalar yapılmıştır. Sonuç olarak müzikle ilişkili beyitlerde Pythagorasçı evren ve müzik ilişkisi, Hermetik kozmoloji kapsamında Tanrı, insan ve müzik ilişkisi ve Platoncu görüşün tasavvuf müziği (sema) çerçevesine yerleşen tesirleri belirlenmiştir.