Yazar	: Emine Atmaca  -Reshıde Gözdaş
Türü	: Araştırma Makalesi
Baskı Yılı	: 2026
Sayı	: 125
Sayfa	: 255-276

Özet
Özel adları konu edinen, tarihsel gelişimini yakından takip eden, köken bilgisi açısından inceleyen ve Ad Biliminin bir alt bilim dalı olarak görülen Kişi Adları Bilimi (İng. Anthroponymy, Alm. Anthroponymie, Fr. Anthroponymié, Rus. Антропонимия), Türk boylarının kendi içerisinde bir gelenek oluşturmuş ve önemsenmiştir. Kişi adları, kişiye toplum nazarında bir hüviyet kazandırdığı için sosyo-kültürel ve hukukî bir işleve sahiptir. VIII. yüzyılda Irak’ta ortaya çıkan ve Tanah’ı (Ahd-i Atik (Tevrat/Tora, Peygamberler/Neviim ve Kitaplar/Ketuvim)) dinî hükümlerin yegâne kaynağı olarak kabul eden ve Karâî mezhebini benimsemiş bir Türk boyu olan Karaylarda da bu ad verme geleneği devam etmektedir. Çocuğa verilen adın onun karakterini, toplum içindeki yerini, ailesini ve geleceğini doğrudan etkileyeceğine inanıldığı için Karay Türklerinde ad verme sıradan bir olay olarak kabul edil(e)mez. Bu sebeple Karaylar, Karâîlik mezhebinin ve kültürünün etkisi altında kalmalarına rağmen çocuğa ad vermede gelenek ve göreneklerini devam ettirmede ya tek ad ya da ikili adlardan birinde çocuklarına genellikle millî bir ad vermeyi tercih etmektedirler. Mesela tek adlarda; Altın, Arslan, Atçapaar, Aytola, Aytolı, Babakay, Gürek, Balhatun, Karaman, Kumuş, Biçe, Babay, Oğul, Oynak, Parlak vb. İkili adlarda; Adam-Karaman, Anna-Akbike, Anna-Aytolu, Diana-Altın, Nina-Altın, Raisa-Davleta, Simon-Arslan, Yakov-Babakay vb. Bu çalışmada, Karay Türklerinin yeni doğan çocuğa kim/ler tarafından hangi tür adlar verildiği ve bu adın veriliş amaçları üzerinde durulmuştur. Bunun yanında ad verilirken uygulanan bir dizi ritüeller hakkında bilgi verilmiştir. Bu bilgilerin tespitinde ilkin bu konuda yazılmış tarihî ve güncel veriler ile sözlüklerden yararlanılmış, sonrasında Karay Türklerinin yoğun olarak yaşadığı Litvanya/Trakai’de ikamet etmekte olan iki kaynak kişi ile gözlem ve görüşme teknikleri kullanılarak alan araştırması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler
kişi adları bilimi, adlandırma, Karâî mezhebi, Karay Türkleri, Karay Türklerinde ad verme

Abstract
The Science of Anthroponymy (Eng. Anthroponymy, German Anthroponymie, Fr. Anthroponymié, Russian Антропонимия) deals with proper names, closely following their historical development, examining them in terms of origin, and is considered a sub-branch of Onomastics. A tradition has been created within the Turkish tribes regarding the science of personal names and it has been considered important. This tradition continues among the Karaites, a Turkic tribe born in Iraq in the VIIIth century, who adopted the Karaite sect, which accepts the Tanakh as the sole source of religious rulings. Since it is believed that the name given to a child will directly affect his/her character, his/her place in society, his/her family and his/ her future, naming is considered not an ordinary affair among the Karaite Turks. For this reason, the Karaites, despite being under the influence of the Karaite sect and culture, continue their traditions and customs in naming their children and generally prefer to give their children a national name, either a single name or one of two names. For example, single names include Altın, Arslan, Atçapaar, Aytola, Aytolı, Babakay, Gürek, Balhatun, Karaman, Kumuş, Biçe, Babay, Oğul, Oynak, Parlak etc. Two-part names include Anna-Akbike, Diana-Altın, Nina-Altın etc. In this study, it is emphasized what kinds of names are given to newborn Karaite children and for what purposes. In determining this information, firstly, historical and current data and dictionaries written on this subject were utilized, and then field research was conducted by using observation and interview techniques with two source persons residing in Lithuania/Trakai, where Karaite Turks live densely.

Keywords
science of personal names, naming, Karai sect, Karai Turks, naming in Karai Turks