Türkiye’deki Edebi Mekânların “Modern Müzecilik” Bağlamında Değerlendirilmesi
(The Evaluation of Literary Places in Turkey in the Context of “Modern Museology” )

Yazar : Samet Çevik    
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2021
Sayı : 105
Sayfa : 135-150
1563    872


Özet
Edebiyat turizminin yapı taşı olan edebi mekânlar, aynı zamanda bir kültürel miras unsuru olarak ön plana çıkmaktadır. Bu mekânlar ya yazarın hayatının bir kısmını geçirdiği mekân olması ya da yazarın şahsi eşyalarını barındırması nedeniyle ülkelerin önemli edebi ve kültürel miras değerlerini oluşturmaktadır. Edebi mekânların bu değerleri koruma ve gelecek nesillere bırakma işlevi doğrultusunda yönetilmesi gerektiği gibi günümüzün gelişen çağdaş teknolojilerine ayak uydurup toplumun değişen beklentilerine uyum sağlayan bir yönetim anlayışına sahip olmaları da beklenmektedir. Bu çalışmanın amacını edebi mekânların uygulamalarının “modern müzecilik” bağlamında değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini Türkiye’de müze statüsünde hizmet veren edebi mekânlar oluşturmaktadır. Çalışmaya 7 edebi mekân (Necati Cumalı Anı ve Kültür Evi; Namık Kemal Evi; Sait Faik Abasıyanık Müzesi; Orhan Kemal Müzesi, Aşiyan Müzesi; Yahya Kemal Müzesi; Rıfat Ilgaz Kültür ve Sanat Evi) dâhil edilmiştir. 2017-2018 yılları arasında bu edebi mekânlardan görüşme ve gözlem yöntemleriyle modern müzecilik uygulamalarına dair veriler toplanmıştır. Modern müzeciliğin gerekli unsurları olan “sunum ve anlatım teknikleri”, “eğitim”, “koruma ve restorasyon”, “araştırma, iletişim ve etkinlikler” ve “pazarlama, tanıtım ve sosyal medya” açısından edebi mekanların uygulamaları değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler; edebi mekânları günümüz koşullarına uygun hale getirme, toplumla yakınlaştırma ve mekânlara dair farkındalığı artırma yönünde çabaların bulunduğunu ancak bu yolda çeşitli engellerin de olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler
edebiyat turizmi, edebi mekânlar, yazar evleri, modern müzecilik

Abstract
Literary places, which are the significant constituent of literary tourism, also come into prominence as an element of cultural heritage. These places constitute important literary and cultural heritage values of the countries either because they are the place where the author spends part of her/his life or because it contains the author’s personal objects. While literary places, should be managed in line with the function of preserving these cultural heritage values and sustaining them to the future generations, it is also expected to be managed with an understanding that adapts to the changing expectations of the society by keeping up with the developing contemporary technologies. The aim of this study is to evaluate the practices of literary places in the context of “modern museology”. The population of the research consisted of literary places serving as a museum in Turkey. 7 literary places (Necati Cumalı Memorial and Culture House, Namık Kemal House, Sait Faik Abasıyanık Museum, Orhan Kemal Museum, Aşiyan Museum, Yahya Kemal Museum, Rıfat Ilgaz Culture and Art House) were included in the study. Between 2017 and 2018, data on modern museum practices were gathered with interview and observation methods from these literary places. The practices of literary places are evaluated in terms of “presentation and expression techniques”, “education”, “conservation and restoration”, “research, communication and events”, “marketing, promotion and social media”, which are essential elements of modern museology. The data obtained shows that efforts are made to bring literary places up-to-date, to integrate with society, and to raise awareness about museums, but there are various obstacles in this way.

Keywords
literary tourism, literary places, author-related houses, modern museology