• Duyurular
  • İngilizce Çeviriler

    Elektronik çeviri kullanılmış

    makaleler kabul edilmez.

    ***


    APC ödemesi

    1 Nisan 2022 tarihinden sonraki

    makaleler için, 50 Avro

    Makale İşletim Ücreti (APC)

    alınacaktır.

    ***


    Yayım Takvimi

     

    Şubat 2022 -I / 109
    Mayıs 2022-II / 110
    Ağustos 2022-III/111
    Kasım 2022- IV/ 112

    *****************




    Makale gönderimi:

    2022 yılı 3.  4. sayıları için

    makale kabul edilmektedir. 

    ***



    Derginin kısaltılmış adı:

    folk/ed

    ----------------------------


    Ithenticate / Turnitin denetimi:

    Dergiye gönderilen makalelerin

    Ithenticate ve/veya Turnitin

    belgelerinin bulunması 

    zorunludur.

    -----------------------

     


    Makale Takip Sistemi

    Dergiye makale gönderilmesi

    ve sonraki tüm işlemler,

     bu sitedeki

    Makale Takip Sistemi veya  

    Dergipark üzerinden  

    gerçekleştirilmektedir.

    ***


Bayburt’un Kara Kışı: Tepegöz
(Bayburt’s Harsh Winter Tepegöz )

Yazar : Tuğba Akkoyun Koç    
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2022
Sayı : 110
Sayfa : 307-332
    


Özet
Milletlerin hafızalarında derin izler oluşturan savaş, kıtlık, iç siyasi çatışmalar, doğal afetler gibi türlü olayın nesiller boyunca mitolojik ögelerle aktarıldığı destanlar, Dede Korkut Hikâyeleri’nden uzak bir yerde değildir. Hikâyelerdeki mitik dönem izleri, yoğunlaştırılmış bilgilerle donanmış tabakalı bir yapı oluşturmuştur. İlk tabaka, kronolojik olarak en son eklenen tabaka olmakla birlikte en anlaşılır olan ve genel okuyucuya hitap eden tabakadır. Sonraki tabakalar, bağlamının okurdan biraz daha uzaklaşması nedeniyle derinde kalmaktadır. Bu çalışmada derin yapıya ulaşmak için; metinlerdeki sözcüklerin ve oluşturdukları yapıların rastlantısal olarak değil “seçim” yoluyla varlık gösterdiklerinden, ideolojinin metne hâkimiyetinden, bağlamdan hareket eden, metnin arkeolojisine odaklanan söylem çözümlemesi yönteminden ve dil bilimsel antropolojinin bakış açılarından yararlanılmıştır. Söz konusu iki çalışma alanı daima birbirleriyle etkileşim ve alışveriş içindedir. Bazı araştırmalara göre iklim, medeniyetin oluşmasında oldukça önemli bir rol oynamakta ve sosyal, ekonomik ve siyasi ögelerle etkileşim içinde olmaktadır. Böylelikle yerkürede yaşanan iklim değişiklikleri ve sonuçları (kıtlık, göç vb.), savaşlar, önemli savaşçılar ve kanaat önderleri, zaferler edebî metinlerle nakledilebilmektedir. Tepegöz hikâyesindeki katmanlı yapı irdelendiğinde de iklim-insan etkileşimi bağlantısı açıkça görülür. Bu bağlamda Basat’ın Tepegöz’ü Öldürdüğü Boy, söylem çözümlemesinin disiplinler arası boyutuna uygun olarak; çevre tarihi, tıp, iklimbilim, zooloji, jeoloji, coğrafya, toponimi gibi çeşitli disiplinlerin verileriyle desteklenerek incelenmiş ve Tepegöz-kara kış bağı ortaya konmuştur. Tepegöz tasavvurunun; insanın temel ihtiyaçlarından olan sağlıklı metabolizmaya erişme, barınma ve yemek yeme unsurlarına engel olan uzun ve sert kışları ifade ettiği görülmüştür. Mit, destan, masal, efsane gibi metinlerde yer alan ve genellikle “fantastik” denilen Tepegöz gibi varlıkların insan hayatını türlü şekilde sonlanma noktasına getiren insan dışındaki bir tehdidi ifade ettiğini düşünmek mümkündür.

Anahtar Kelimeler
Tepegöz, Basat, Tepegöz’de kış, Dede Korkut’ta iklim, devler, Cyclops

Abstract
Epics, in which various events such as war, famine, internal political conflicts, and natural disasters, have deep traces in the minds of nations and are conveyed through generations with mythological elements that are not too far from the Dede Korkut Stories. Mythic period traces found in the stories have formed a layered structure equipped with concentrated information. Although chronologically, the first layer is actually the last layer added, it is the most understandable and appealing layer to the general reader. The latter layers are much deeper because its context diverges a little further from the reader. In order to reach the deep structure, as aimed in this study, the method of discourse analysis, which focuses on the archeology of the text, is based on the dominance of the ideology on the text, and the perspectives of linguistic anthropology has been used; since the words and structures they form in the texts come into existence not by chance but by “selection”, These two fields of study are always in an interaction and exchange with each other. According to research, climate plays a very important role in the formation of civilization and interacts with their social, economic, and political elements. Thus, climate changes and their consequences (famine, migration, etc.), wars, important warriors, opinion leaders, and victories throughouth the world can be conveyed through literary texts. When the layered structure in the Tepegoz story is examined, the connection between climate-human interaction is clearly seen. In this context, the story where Basat killed Tepegöz, has been analyzed with the support of data from various disciplines such as environmental history, medicine, climatology, zoology, geology, geography, and toponym, in accordance with the interdisciplinary dimension of discourse analysis; as a result, the Tepegoz-harsh winter link was revealed. As per the concept of Tepegöz; it has been observed that there is reference to the long and harsh winters that prevent access to a healthy metabolism, accommodation, and eating, which are basic human needs. It is possible to assume that “fantastic” beings like Cyclops, which can be found in myths, epics, fairy tales and legends, express a non-human threat that brings human life to an end in various ways.

Keywords
Tepegöz, Basat, Tepegöz and winter, Dede Korkut, giants, Cyclops

Folklor/Edebiyat » Home (dergipark.org.tr)
Faculty of Arts and Sciences | Cyprus International University (ciu.edu.tr)
Adres :Cyprus International University Lefkoşa/Nicosia
Telefon :(392)6711111-2601/2600 Faks :(392) 671 1165
Eposta :folkloredebiyat@ciu.edu.tr / https://dergipark.org.tr/tr/pub/fe
twitter facebook