“Duha Koca Oğlu Deli Dumrul”da Mizah Yoluyla Toplumsal Düzenin Yeniden İnşası
(The Reconstruction of Social Order Through Humor in “Duha Koca Oğlu Deli Dumrul”
)
|
Yazar
|
:
Elif Şahin
|
|
|
Türü |
:
Araştırma Makalesi
|
|
Baskı Yılı |
:
2026
|
|
Sayı |
:
125
|
|
Sayfa |
:
23-42
|
|
|
Özet
Duha Koca Oğlu Deli Dumrul, hem birey hem de toplum boyutunda çok zengin
bir temsil gücüne sahiptir. Deli Dumrul’a bu temsil gücünü sağlayan en önemli
kaynaklardan biri de mizahtır. Hem toplumsal hem de bireysel bağlamda birçok
işleve sahip olan mizah, sosyal düzenin yaratımı ve devamlılığının sağlanmasında
işlevsel olarak kullanılabilir. Komiğin hem anlatı unsurları hem de komik karakter
aracılığıyla düzeni yıkması bilinçli bir eylemdir ve mizah sosyal düzenin istenen
doğrultuda yeniden inşasını sağlar. Bu çalışmada, Duha Koca Oğlu Deli Dumrul
anlatısını mizahın “sosyal normların yıkımı ve yeniden yaratımı” bağlamında in
celedim. Din değişiminin sancılı sürecine işaret eden bağlamı da dikkate alarak
kutsal olanın mizah aracılığıyla askıya alınmasına odaklandım. Hikâyede Dede
Korkut Kitabı’nın diğer anlatılarından farklı bir şekilde çizilen kutsal aile bağı gö
rünümünü, toplumsal düzenin yeniden yaratımı işlevi bağlamında değerlendirdim.Ayrıca Deli Dumrul’un genellikle cehaletle ilişkilendirilen özelliklerini, komik ka
rakterin çok katmanlı ve zıtlıklar barındıran yapısı çerçevesinde ele aldım. Onun,
cehalet maskesini bilinçli bir şekilde taktığını ve bu yolla toplumsal düzenin inşa
sında örtük bir kontrol gücüne sahip olduğunu öne sürdüm. Böylece Dumrul’un
geleneksel yorumların ötesinde daha derin ve çok boyutlu bir karakter olarak de
ğerlendirilebileceğini ortaya koymaya çalıştım.
Anahtar Kelimeler
mizah, gülmenin toplumsal işlevi, komik karakter, Deli Dumrul
Abstract
Duha Koca Oğlu Deli Dumrul holds significant symbolic power reflecting issues
concerning individuals and society. Moreover, one of the key elements that
enriches Deli Dumrul’s symbolic power is the impactful use of humor. Humor
serves various functions in both social and individual contexts and it is an effective
tool for establishing and maintaining social order. In this sense, humor is used as
a deliberate action to disrupt order through both narrative elements and the comic
character, enabling the reconstruction of social order in the desired direction. In
this article, I analyzed the story of Duha Koca Oğlu Deli Dumrul within the context
of the function of humor in the destruction and reconstruction of social norms.
Furthermore, I focused on the temporary subversion of the sacred through humor,
considering the historical context that reflects the challenging process of religious
transformation. In addition, I examined the “family” structure in this narrative,
presented in a way distinct from other tales in the Book of Dede Korkut, within the
context of the reconstruction of social order. Additionally, I examined the actions
of Deli Dumrul, often associated with ignorance, within the framework of the
multilayered and contradictory structure of the comic character. In particular, I
discussed how Deli Dumrul consciously guises himself in ignorance and uses it as
a covert tool to construct social order. As a result, I aimed to analyse Dumrul as a
deeper and and multilayered character beyond traditional interpretations.
Keywords
humor, social functions of laughter, comic character, Deli Dumrul