Üçüncü Mekan Bağlamında Kafe ve Kahvehane Kültürünün Karşılaştırmalı Analizi: Bandırma örneği
(Comparative Analysis of Café and Coffeehouse Cultur in the Context of Third Space: The case of Bandirma )

Yazar : Erkan Solmaz  -Onur Bayrakcı-Yalçın Kahya  
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 125
Sayfa : 125-148
    


Özet
Üçüncü mekânlar kapsamında kafe ve kahvehaneler toplumdaki kültürel ögeleri, iletişimi ve kimlik tanımlarını içinde barındıran önemli alanlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı üçüncü mekân kavramı çerçevesinde kafe ve kahvehanelerin kültürel, sosyal ve ekonomik göstergeler üzerinden karşılaştırma lı analizini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri içinde yer alan “derinlemesine mülakat” ve “katılımcı gözlem” tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu yöntem çerçevesinde araştırmamız Balıkesir’in Bandırma ilçesindeki kafe ve kah vehaneleri kapsamaktadır. Bu kapsamda 10 kafe ve 10 kahvehane mekânı seçilerek toplamda 20 kişi ile derinlemesine mülakat yapılmıştır. Toplanan veriler MAXQDA 2024 programı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde kafe ve kahvehane lerin kültürel bağlamda geleneksel ve modern mekânlar olarak ayrıştığı görülmüştür. Bu ayrışma her iki mekânda da demografik yapı, ziyaret tercihleri, sosyal etkileşim, sosyal medya ve internet alışkanlıkları gibi etkenlerden kaynaklı olarak mekân ter cihlerini belirlemektedir. Araştırmada öne çıkan en önemli bulgulara baktığımızda kafelerin daha çok popüler kültürü yansıtan kodlarla donatıldığı, kahvehanelerin ise geleneksel kültürü devam ettirdiği görülmüştür. Kahvehaneler ataerkil bir yapıyı baskın bir şekilde gösterirken kafelerde bu durum görülmemektedir. Mekânlar bir biriyle rekabet içinde olmadan kendi kültürel yapılarıyla varlıklarını sürdürmektedir.

Anahtar Kelimeler
Üçüncü mekan, kafe, kahvehane, kültür, iletişim

Abstract
As third places, cafes and coffeehouses are important spaces that contain cultural elements, communication, and identity definitions in society. The aim of this research is to present a comparative analysis of cafes and coffeehouses based on cultural, social, and economic indicators within the framework of the concept of third place. In the study, “in-depth interview” and “participant observation” techniques, which are among the qualitative research methods, were used. Within the framework of these methods, our research covers cafes and coffeehouses in the Bandırma district of Balıkesir. In this context, 10 cafes and 10 coffeehouses were selected, and in depth interviews were conducted with a total of 20 people. The collected data were analyzed with the MAXQDA 2024 program. As a result of the analysis, the results show that cafes and coffeehouses are categorized as traditional and modern places in the cultural context. This separation determines preferences for these places due to factors such as demographic structure, visit preferences, social interaction, social media, and internet habits. Regarding the most important findings of the research, it is seen that cafes are equipped with codes that reflect more popular culture, while coffeehouses continue to represent traditional culture. While coffeehouses show a dominant patriarchal structure, this is not the case in cafes. Places continue to exist with their cultural structures without competing with one another.

Keywords
Third space, cafe, coffeehouse, culture, communication