Oya Sanatının Mekânda Temsili ve Folklorik Anlatının Marka İmajına Etkisi
(Spatial Representation of Lace Art and Folkloric Narrative’s Influence on Brand Identity )

Yazar : Gizem Büke Öztürk  -Bayram Armutcı  
Türü : Araştırma Makalesi
Baskı Yılı : 2026
Sayı : 128
Sayfa : 1019-1048
    


Özet
Tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi, yalnızca fiziksel koruma değil, bu yapıların sahip olduğu kültürel ve folklorik değerlerin çağdaş bağlamda yeniden yorumlanmasını da içeren çok katmanlı bir süreçtir. Bu bağlamda, halk kültürünün sözsüz anlatı biçimlerinden biri olan oya sanatının, görsel iletişim tasarımı yoluyla nasıl yeniden temsil edilebileceği bu çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Araştırma, geleneksel bir Türk evi olan Sivrioğulları Konağı’nın İmren Erşen Oya Müzesi’ne dönüştürülme sürecini, marka imajı oluşturma ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; yapı gözlem, dokümantasyon ve betimsel analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Müzenin fiziksel dönüşüm süreci, oya sanatının halk kültüründeki temsili ve marka imajı tasarımının bu iki unsurla nasıl bütünleştirildiği analiz edilmiştir. Ayrıca, logo tasarımı süreçlerinde mimari detaylar ile folklorik motiflerin nasıl grafik dile aktarıldığı incelenmiştir. Sunuş bölümünde, müze yapısının mimari özgünlüğünün korunarak modern tasarım diliyle nasıl buluşturulduğu örneklerle açıklanmıştır. Oya sanatının kültürel bellekteki yeri, kadınlar arası sözsüz iletişim, ritüel anlatım, duygusal aktarım ve kadın emeğinin simgesel temsili üzerinden ele alınmış; bu folklorik boyutların müzenin marka imajına nasıl yansıtıldığı tartışılmıştır. Türkiye’de yalnızca oya sanatına odaklanan ilk tematik müze olması bakımından İmren Erşen Oya Müzesi, kadın emeğine dayalı geleneksel üretim biçimlerinin kamusal alanda görünürlük kazanmasına yönelik sembolik bir adım teşkil etmektedir. Müze, hem somut olmayan kültürel mirasın belgelenmesi hem de kadın merkezli folklorik anlatıların görsel ifade yoluyla temsil edilmesi açısından önemli bir örnek sunmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen bulgular, folklorik göstergelerin marka imajı üzerinden temsil edilmesinin, kültürel mirasın korunmasına katkı sunduğunu göstermektedir. Ayrıca dijitalleşme, bu anlatıların yeni nesillere aktarımında önemli bir fırsat oluşturarak halk kültürünün çağdaş yorumlarla aktarılmasını ve yaşatılmasını mümkün kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler
oya sanatı, somut olmayan kültürel miras, folklor, yeniden işlevlendirme, görsel kimlik tasarımı

Abstract
This study examines the transformation of the Sivrioğulları Mansion, a traditional Turkish house, into the İmren Erşen Oya Museum, focusing on visual identity construction within the scope of communication design. The central research problem addresses how oya, a traditional Turkish lace and nonverbal folk narrative, can be visually reinterpreted. Using a qualitative method, the research involves observation, documentation, and descriptive analysis of the building and its identity. The study explores the museum’s architectural adaptation, the cultural significance of oya, and its integration into institutional identity. It analyzes how architectural and folkloric elements are translated into visual language in the logo and design process. The presentation highlights how the building’s original character is preserved while aligned with a contemporary design approach. Oya is discussed in terms of cultural memory, nonverbal female communication, ritual storytelling, emotional expression, and its symbolic representation of women’s labor. These aspects are reflected in the visual identity of the museum. As Turkey’s first thematic museum dedicated solely to oya, the İmren Erşen Oya Museum represents a significant step in making women-centered traditional practices visible in the public sphere. Findings suggest that reinterpreting folkloric art through visual identity design aids in preserving cultural heritage. Furthermore, digitalization offers new avenues for transmitting these narratives to future generations, ensuring the continuity of folk culture through contemporary design strategies.

Keywords
oya art, intangible cultural heritage, folklore, adaptive reuse, visual identity design