Kırgız Türklerinde “Keşik” Geleneği
(The Keshik Tradition Among Kyrgyz Turks
)
|
Yazar
|
:
Kemal Polat
|
|
|
Türü |
:
Araştırma Makalesi
|
|
Baskı Yılı |
:
2026
|
|
Sayı |
:
126
|
|
Sayfa |
:
329-352
|
|
|
Özet
Misafirperverlik, Türk kültürünün önemli bir parçasıdır. Anadolu’da olduğu gibi, Türkistan’da yaşayan Türk boyları da misafire büyük değer verir ve misafirperverliğin en güzel örneklerini sergilerler. Bu konuda dikkat çeken topluluklardan biri de Kırgızlardır. Kırgızlar, misafir ağırlamaktan büyük mutluluk duyararak konuklarına saygı ve nezâketle davranırlar. Kırgızlarda düğünler ve diğer tören yemekleri gibi özel günlerde misafir sofralarında uygulanan önemli geleneklerden biri de “keşik”tir. Keşik, gelinin veya damadın babasının evinden getirilen, misafirin bir ziyafetten dönerken yanında evine götürdüğü ya da yaşlıların sofrada kendi paylarından gençlere verdiği yiyecekleri ifade eder. Bu gelenek, Kırgız Türkleri arasında önemli bir yere sahip olmasına rağmen, akademik anlamda yeterince incelenmemiş ve bu nedenle pek bilinmemektedir. Bu makalede, Kırgız Türklerinde köklü bir geçmişe sahip olan ve günümüzde de canlılığını koruyan keşik geleneği kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmanın amacı, pek bilinmeyen ancak kültürel açıdan önemli bir gelenek olan keşik uygulamasını gün yüzüne çıkarmak; tanınıp uygulanmasını sağlayarak topluma sunduğu faydalardan daha geniş kesimlerin yararlanmasına katkı sunmaktır. Aynı zamanda bu geleneğin unutulmasının veya yok olmasının önüne geçerek, gelecek kuşaklara aktarılması hedeflenmektedir. Araştırma sürecinde, literatür taraması ve saha araştırması olmak üzere iki temel yöntem kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, keşik geleneğinin düğünler, törenler, hayır yemekleri ve misafir sofralarında köklü bir yere sahip olduğunu ve derin anlamlar taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu anlamlar arasında; keşiğin rızıkla özdeşleştirilmesi, keşik verilen kişinin iyiliğinin istenmesi, bereketin artırılması ve israfın önlenmesi gibi unsurlar öne çıkmaktadır. Günümüzde keşik geleneği, birçok bölgede tüm canlılığıyla yaşatılmaya devam etmektedir. Ayrıca keşik, dünürler arasında saygı ve değerin bir göstergesi olmanın ötesinde, yakınlık ve samimiyeti pekiştirerek karşılıklı sevgi ve dostluğu güçlendirmektedir.
Anahtar Kelimeler
halk bilimi, Kırgız, keşik, gelenek, düğün
Abstract
Hospitality is an essential component of Turkish culture. As in Anatolia, Turkish tribes living in Turkestan place great importance on guests and demonstrate exemplary hospitality. Among these communities, the Kyrgyz stand out for their deeply rooted traditions of welcoming guests with great joy and treating them with respect and courtesy. One of the significant customs observed in Kyrgyz society, particularly during weddings, ceremonial meals, and guest gatherings, is the tradition of keshik. This practice refers to food brought by the bride or groom from their parental home, food taken by guests from a feast, or food shared by elders with younger individuals at the table. Although this custom holds an important place among the Kyrgyz Turks, it has not been sufficiently examined in academic studies and therefore remains relatively understudied. This article provides a comprehensive analysis of the keshik tradition, which has deep historical roots and continues to be actively practiced today. The research was conducted using a combination of literature review and fieldwork. Today, the keshik tradition continues to be practiced with full vitality. Beyond its role in hospitality, keshik serves as a means of demonstrating mutual respect and appreciation between in-laws, thereby strengthening bonds of affection and friendship.
Keywords
folklore, Kyrgyz, keshik, tradition, wedding